नरेंद्र मोदी: भारताच्या राजकीय दिशेतील ३ दशकांची यात्रा

भारताचे सध्याचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, 17 सप्टेंबर 1950 रोजी गुजरातच्या वडनगरमध्ये जन्मले, त्यांच्या राजकीय प्रवासात अनेक वळणे पार केले आहेत. 2001 मध्ये गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून सत्तेत आले, त्यांनी विकास मॉडेल पुन्हा परिभाषित केले आणि राष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केली. 2014 मध्ये भारतीय जनता पार्टीचे प्रमुख उमेदवार म्हणून लोकसभेच्या निवडणुकीत जिंकून, त्यांनी देशातील सर्वात शक्तिशाली पदाची जबाबदारी स्वीकारली. त्या नंतर, मोदी यांनी आर्थिक, सामाजिक आणि परराष्ट्र धोरणात बदल लागू केले आहेत, ज्यांनी भारतीय राजकारणाची दिशा नवीन मार्गावर नेली.

नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या प्राथमिक शिक्षणाची सुरुवात वडनगरच्या मूलभूत शाळेतून केली आणि नंतर गुजरात विद्यापीठातून राजकीय विज्ञानात पदवी प्राप्त केली. बालपणी त्यांनी कुटुंबासोबत कपडे विकून आर्थिक संघर्षाचा सामना केला, ज्यामुळे सामाजिक असमानतेबद्दल त्यांची संवेदनशीलता वाढली. तरुणपणी त्यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (RSS) सोबत संबंध प्रस्थापित केले, जिथे त्यांनी शिस्त आणि स्वयंसेवी कार्यांची पायाभरणी केली. या अनुभवांनी त्यांच्या भविष्यातील नेतृत्व शैलीवर खोल प्रभाव टाकला.

RSS मध्ये कार्यरत असताना मोदी यांनी भारतीय जनसंघ (भाजपा) मध्ये प्रवेश केला आणि 1995 मध्ये पक्षाच्या गुजरात शाखेचे अध्यक्ष झाले. 1998 मध्ये त्यांनी गुजरात विधानसभेच्या निवडणुकीत पहिल्यांदा उमेदवार म्हणून भाग घेतला, जरी ते अपयशी ठरले, तरी पक्षाच्या आत त्यांचा प्रभाव वाढत गेला. 2001 मध्ये अटकलबाजीच्या नंतर त्यांनी मुख्यमंत्री पदाची जबाबदारी स्वीकारली आणि तीन सलग कार्यकाळात विकास कार्याला गती दिली. या काळात त्यांनी पायाभूत सुविधा, ऊर्जा आणि जल व्यवस्थापन प्रकल्पांना प्राधान्य दिले.

पंतप्रधान बनल्यानंतर मोदी यांनी अनेक राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रम सुरू केले, ज्यात 2014 मध्ये लाँच केलेले स्वच्छ भारत मिशन, 2015 ची डिजिटल इंडिया पहल आणि 2017 चे मेक इन इंडिया प्रमुख आहेत. 2017 मध्ये वस्तू व सेवा कर (GST) ची एकात्मिक कर प्रणाली लागू करून कर संरचनेला सोपे केले गेले. तसेच त्यांनी आयुष्मान भारत अंतर्गत 10 कोटींहून अधिक गरीब कुटुंबांना आरोग्य विमा दिला. या धोरणांनी आर्थिक वाढ आणि सामाजिक समावेशन दोन्हीला प्रोत्साहन दिले.

2024 च्या सर्वसाधारण निवडणुकीत भाजपा ने दोन तृतीयांश जागा जिंकून सतत बहुमत सुरक्षित केले, आणि नरेंद्र मोदी यांनी तिसऱ्यांदा पंतप्रधान पदाची शपथ घेतली. आंतरराष्ट्रीय मंचावर त्यांनी अनेक देशांसोबत धोरणात्मक करारांना बळकटी दिली, विशेषतः हवामान बदल आणि ऊर्जा सुरक्षा या क्षेत्रात. देशांतर्गत पातळीवर त्यांनी कृषी सुधारणा पुन्हा पुनरावलोकन करण्याचे वचन दिले, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या चिंतांना दूर करण्याच्या दिशेने पाऊले उचलली गेली. या सर्व पैलूंचा विचार करता, नरेंद्र मोदींचे नेतृत्व भारतीय राजकारणात एक कायमस्वरूपी प्रभाव टाकत आहे.