15 ऑक्टोबर यौमे-ए-वफात वर विशेष. स्वतंत्रता सेनानी महमूद खान बेंगलुरुरी

महमूद खान बेंगलुरुरी, ज्यांनी आपली कलम शस्त्र बनवून साहित्यिक योद्धा म्हणून ब्रिटिश शासनाविरुद्ध लढले, त्यांचा जन्म 1887 मध्ये कर्नाटक राज्यातील बेंगळुरू येथे झाला.

ते अतिशय लहान वयातच उर्दू कवी म्हणून लोकप्रिय झाले आणि नंतर त्यांनी अनेक लहान-मोठी नोकऱ्या केल्या.

ब्रिटिश शासकांच्या अधिपत्य आणि कुकृत्यांना सहन न करू शकल्यामुळे त्यांनी ब्रिटिश सरकारच्या कुकृत्यांना उघड करण्यासाठी कविता लिहिल्या आणि लोकांना स्वातंत्र्य प्राप्तीसाठी आंदोलनाच्या मार्गावर चालण्यासाठी प्रेरित केले.

1911 मध्ये त्यांना एक उर्दू साप्ताहिक, “ख़ासिम-उल-अकबर” चा संपादक नियुक्त करण्यात आला.

त्यांनी कविता आणि इतर लेख प्रकाशित केले, जे सरकारच्या चुकीच्या कार्यांवर प्रश्न उपस्थित करीत आणि स्वातंत्र्य सेनानींना प्रोत्साहित करीत.

साप्ताहिकात प्रकाशित तीक्ष्ण आणि जळणारे लेख सहन करण्यास असमर्थ, ब्रिटिश सरकारने प्रकाशकांवर दबाव टाकला आणि महमूद खानला साप्ताहिकातून काढून टाकले.

सरकारच्या या प्रतिशोधात्मक कृत्यांपासून न घाबरता, महमूद खानने सरकारच्या कार्यांची टीका करत आणि प्रथम विश्वयुद्धादरम्यान ब्रिटिश सैन्याने सहन केलेल्या पराभवाबद्दल लोकांना जागरूक करण्यासाठी विविध इतर मासिकांमध्ये “सीमाब बेंगलुरुरी” या टोपणनावाने लेखन सुरू ठेवले.

यामुळे रागावलेल्या ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी त्यांच्या लेखनावर आणि त्यांना प्रकाशित करणाऱ्या मासिकांवर बंदी घातली.

शेवटी ते बेंगळुरू परत आले, जिथे त्यांनी डिकेन्स रोडवरील अहले इस्लाम अनाथालयात नोकरी स्वीकारली, ज्याला आता “मुस्लिम अनाथालय” म्हणतात, जिथे त्यांनी अमूल्य रचनात्मक सेवा दिली.

तिथे त्यांनी अनाथालयाच्या विकासासाठी कठोर परिश्रम करत लेखनावर आपले लक्ष केंद्रीत केले.

टीपू सुल्तानबद्दलच्या बदनामीचा खंडन करत त्यांनी 1939 मध्ये “सुल्तानत-ए-खुदाद” नावाची पुस्तक प्रकाशित केली.

1939 मध्ये त्यांनी “हैदर अली” नावाचे पुस्तक प्रकाशित केले.

1947 मध्ये त्यांनी टीपू सुल्तानच्या पत्रांसह विलियम किर्क पॅट्रिकच्या इंग्रजी पुस्तकाचा उर्दू आवृत्ती “सहाफिये टीपू सुल्तान” या शीर्षकाने प्रकाशित केला.

त्यांनी हे भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी इंग्रजांविरुद्ध लढणाऱ्या युवकांना समर्पित केले.

जरी त्यांच्या सर्व पुस्तकांना मोठी लोकप्रियता मिळाली, तरी त्यांच्या व्यावसायिक दृष्टिकोनाच्या अभावामुळे आर्थिक समस्यांपासून वाचू शकले नाहीत.

स्वातंत्र्य सेनानी महमूद खान बेंगलुरुरी यांनी आपली कलम तलवारीसारखी वापरून सर्व बंदी, प्रतिबंध आणि आर्थिक अडचणींवर मात करत ब्रिटिश सरकाराविरुद्ध लढा लढला.

15 ऑक्टोबर 1958 रोजी त्यांचे निधन झाले.

संदर्भ: द इम्मोर्टल्स-2, सैयद नसीर अहमद यांनी, संकलन हसरत अली, शेरपुर जिल्हा मुज़फ्फ़रनगर, उत्तर प्रदेश, फोन नंबर 8580533689